III. Osman döneminde önemli 1 siyasal gelişme olmamıştır. III. MUSTAFA döneminde Osmanlı Rus Savaşı Osmanlı devletinin gerilemesine neden olmuştur. Osmanlı Rus Savaşının nedeni olarak Rusların Lehistan içişlerine karışarak, kral seçimine müdahale etmeleri üzerine Lehistan halkı yeni krala isyan ederek karşı çıkmış, bunun üzerine Ruslar isyancı Lehlileri yenerek, Osmanlı topraklarına kadar kovaladılar. Osmanlı Devleti Rusya‘ya savaş açtı. Rus Ordusu Kırım’ı işgal etti, Eflak ve Boğdan’ı ele geçirdi. Baltık Denizinden Akdeniz’e geçen Rus donanması 1770 senesinde ÇEŞME limanında Osmanlı Donanmasını yaktı. Bu savaş sonucunda Ruslarla ”Küçük Kaynarca Antlaşması” imzalandı.
I. Mahmut döneminde gerçekleşen Avusturya, Rusya ve İran Savaşları Osmanlı Devleti’ nin gerilemesine neden olmuştur. Osmanlı - Rusya ve İran arasında gerçeleşen savaşların nedeni olarak Rusya ve Avusturya’nın Osmanlı’ya karşı ittifak kurmaları ve Rusların Azak kalesini ele geçirmeleri bulunmaktadır. 1736 tarihinde Rusya ile başlayan savaşa Avusturya’da katıldı. Osmanlı Devleti 2 devlete karşı da başarılar kazandı. Her 1 Devlet ile Osmanlı Devleti arasında BELGRAT ANTLAŞMALARI imzalandı. Belgrat Antlaşmasına göre;
- Avusturya’dan Pasarofça antlaşmasıyla verilen yerler geri alındı.
- Ruslar Azak Kalesini yıkmayı ve Azak Denizinde savaş ve ticaret gemisi bulundurmamayı kabul etti.
Herhangi bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşması ile birlikte kazandığı yeni anlama “mecaz anlam” denir. Mecaz anlamın esas olarak kullanım amacı anlatımı renklendirmek ve daha anlaşılır bir hale getirmektir.
Mecaz Anlam konusunda bazı örnekler;
Bu konuyu bir daha açmayacağım.
Doktora boş gözlerle bakıyordu.
Bu şarkıya bayılıyorum.
Tatlı sözlerle babasının gönlünü aldı.
İnce işlere aklım pek ermiyor.
Gerçek anlamıyla bağlantılı olarak zaman zaman ortaya çıkan farklı anlamlara “yan anlam” denir. Bir sözcüğün yan anlam özelliğini taşıması için benzerlik ve yakıştırma ile ilgili etkili olması gerekmektedir.
Türkçe’de kullanılan kelimelerin, taşıdıkları ilk ve genel olarak kullanılan anlamına “gerçek anlam” denir. Kısaca, kelimelerin sözcükteki ilk anlamıdır. Aynı zamanda “temel anlam” olarakta bilinir. Örnek vermek gerekirse “kulak” kelimesi kullanıldığında aklımıza gelen ilk anlamı organ adıdır.
Gerçek Anlam Bazı Örnekler;
1695 ila 1703 yılları arasında II. Mustafa Osmanlı’ nın başında bulunmaktadır. II. Mustafa’ nın babası ise IV. Mehmet’ tir. 1703 ila 1730 yılları arasında ise III. Ahmet Osmanlı’ nın başında bulunmaktaydı. III. Ahmet ‘ de IV. Mehmet’in oğulları arasında bulunmaktaydı. 1730 ila 1754 yılları arasında yönetim II. Mustafa’nın oğlu I. Mahmut’ a geçmiştir. 1754 ila 1757 yılları arasında yönetim III. Osman elinde bulunmaktaydı. III. Osman, II. Mustafa’nın oğulları arasında bulunmaktaydı. 1757 – 1774 yılları arasında ise Osmanlının yönetimi III. Mustafa eline geçmiştir. III. Mustafa ‘ nın babası III.Ahmet’ tir. 1774 ila 1789 yılları arasında I. Abdülhamit Osmanlının başına geçmiştir. 1789-1807 yılları arasında ise III.Mustafa’nın oğlu III. Selim Osmanlı’ nın yönetimini üstlenmiştir. 18. yüzyılda Osmanlı‘ nın Özellikleri şu şekilde sıralanmaktadır;
- Osmanlı Devleti 18. yüzyıla ilk defa toprak kaybeden 1 devlet olarak girdi.
- Osmanlı Devleti 17. yüzyılda en çok AVUSTURYA ile savaşmıştı. 18. yüzyılda ise en çok RUSYA ile savaşmak zorunda kaldı.
- Kanuni’den beri dostumuz olan Fransa 18. yüzyılın sonlarında (1798) Mısır’a saldırınca bu ülke ile ilişkilerimiz bozulmuş oldu.
- Bu yüzyılda Osmanlı Devleti’nin toprak kaybı hızlanacak, Avrupa’nın bilim ve tekniği alınmaya çalışılsa da yeterli olmayacak, sonuçta Osmanlı Devleti Avrupa’nın üstünlüğünü kabul etmek zorunda kalmıştır.
PRUT SAVAŞI
Prut Savaşı 1711 yılında gerçekleşmiştir. Ruslar denizlere inme politikasının sonucu olarak Baltık Denizi kıyıları için İSVEÇ ile savaşmış, Ruslara yenilen İsveç kralı DEMİRBAŞ ŞARL” Osmanlı Devletine sığınmak zorunda kalmıştır. İsveçlileri takip eden Rus kuvvetlerinin Osmanlı topraklarına girerek tahrip etmeleri, Osmanlı Devletinin 1700 İstanbul Antlaşmasında Ruslara verdiği AZAK Kalesi’ni geri almak istemesi ve Rusya’nın Osmanlı Ortodokslarını ayaklanmaya teşvik etmesi Prut savaşının sebebleri arasında bulunmaktadır. 1711 yılında Baltacı Mehmet Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Rus ordusunu yendi. Prut Antlaşması İmzalanmak zorunda kalındı.
Islahat kelime olarak yenilik anlamına gelmektedir. Osmanlı Devletinin savaşlarda eskisi gibi etkili olamaması, devlet otoritesinin zayıflaması sonucu, sık sık isyanların baş göstermesi, ekonomik durumun bozulması gibi sebebleri Osmanlı devlet adamları ıslahat yapma gereği duymasına neden olmuştur. Osmanlı Devletinde ıslahat yapan padişahlar şu şekilde sıralanmaktadır
II.Osman(Genç Osman)(1618-1622):
1918 ila 1622 yılları arasında Genç Osman tarafından ıslahat yapılmıştır. Ulema sınıfının yetkisini azaltarak, padişahın zamana göre yasaları koyabilme gücünü artırmak istenmiştir. Bunların siyasetle uğraşmalarını ve devleti zayıflatmalarını engelemek istemiştir. Kapıkulu Ocağını kaldırarak yerine Anadolu ve Suriye’deki Türklerden oluşan milli bir ordu” kurmak ve yönetimi devşirmelerin etkisinden kurtarmak için başkenti tamamen Türk olan Anadolu’da 1 şehre taşımayı düşündü. Fakat niyetlerini fark eden yeniçeriler tarafından tahttan indirilerek öldürüldü.
Osmanlı 17. yüzyılda Avusturya ve İran ile savaşlar yüzünden çok uğraşmıştır. Bu dönemde Osmanlının başını ağrıtan bir diğer konu ise iç isyanlardır. Duraklama Devrinde İç İsyanlar şu şekilde sıralanmaktadır;
- İstanbul İsyanları
- Taşra İsyanları
- Celali İsyanları
- Eyalet İsyanları
İstanbul İsyanları
İstanbul İsyanları Kapıkulu Ocakları tarafından çıkartılan isyanlar arasında yer almaktadır. Bu ayaklanmalara zaman zaman halk ve ulema sınıfı da katılmıştır. Bu isyanların sebepleri arasında;
- Devşirme sisteminin bozulması
- Devlet yönetiminin bozulması
- Ulufe ve cüluslerin zamanında verilmemesi veya ayarı bozuk parayla verilmesi bulunmaktadır.
Bu sosyal bilgiler dersimizde sizlerle Duraklama Dönemi Osmanlı – Avusturya İlişkileri’ ni incelemeye çalışacağız. Duraklama Dönemi Osmanlı – Avusturya İlişkileri çerçevesinde bir çok savaş yapılmıştır. Şimdi sırasıyla yapılan bu savaşların detaylarına inelim.
1593-1606 SAVAŞLARI (III.Murat, III.Mehmet ve I.Ahmet Dönemleri:
1593 ila 1606 yıllarında Osmanlı ile Avusturya arasında çıkan savaşların nedeni olarak Avusturya’nın Osmanlı kuvvetlerine saldırması ve vergilerini ödemekten vazgeçmesi gelmektedir. III. Murat döneminde Osmanlı kuvvetleri SISKA’da yenilgiye uğramıştır. Savaş III.Murat’tan sonra yerine geçen III. Mehmet döneminde de devam etti. III.Mehmet bizzat ordunun başında sefere çıkarak EĞRİ KALESİ’ni aldı. Bu yüzden III. Mehmet’e Eğri Fatihi” ünvanı verildi. Haçova Meydan Savaşı’nda III. Mehmet Avusturya Ordusunu ağır 1 yenilgiye uğrattı.
Bir önceki Sosyal Bilgiler Dersinde Duraklama Dönemi Duraklamanın Sebepleri ‘nden bahsetmiştik. Bu dersimizde ise Duraklama Dönemi İran Lehistan ve Venedik İlişkilerini anlatmaya çalışacağız. İlk Osmanlı-İran anlaşması AMASYA ANTLAŞMASI 1555 senesinde Kanuni Sultan Süleyman zamanında imzalanmıştı. Fakat bu anlaşma çok uzun süreli olmamıştır.
1577-1590 OSMANLI İRAN SAVAŞI
Osmanlı İran Savaşı 1577 ila 1590 yılları arasında gerçekleşmiştir. Bu savaşın sebebi ise Şah II.İsmail’in Amasya Antlaşmasını bozarak, Anadolu halkını Osmanlılara karşı kışkırtması bulunmaktadır. Osmanlı İran Savaşının sonucunda FERHAT PAŞA(1.İstanbul) ANTLAŞMASI imzalandı.
1603-1611 İRAN SAVAŞI
Bu yıllar arasında yapılan savaşın nedeni Osmanlı Devletinin Celali isyanları ile uğraşmasından ve Avusturya ile savaşmasından faydalanan İran’ın saldırıya geçerek daha önce kaybettiği yerleri ele geçirmesidir. Bu yıllar arasında yapılan savaşın sonucu da NASUH PAŞA (2.İstanbul) ANTLAŞMASI imzalanması ile sonuçlanmıştır.