Osmanlı ülkesi idari Teşkilat Eyaletlere , eyaletler Sancaklara, sancaklar Kazalara , kazalar da Tımarlı Nahiyelerine ayrılmaktadır. Şimdi bu idari teşkilatların detayını incelemeye başlıyalım.

EYALETLER

Eyaletlerin diğer adları derebeylikler‘ dir. Eyaletlerin başında BEYLERBEYİ bulunmaktadır. Eyalet içinde beylerbeyinin bulunduğu sancak PAŞA SANCAĞI ismiyle bilinmektedir. Beylerbeyi Divan-ı Hümayûnun küçük 1 kopyesi olan Eyalet divanı”nın başıydı. Eyalet Divanının üyeleri şunlardır:

Beylerbeyi: Eyaletin ve eyalet divanının başıydı. Hizmetinde KAPU HALKI denilen çok sayıda görevli ve asker bulunmaktaydı. Beylerbeyi tayini çıktığında kapuhalkını da beraberinde götürürdü.

Beylerbeyi Kethüdası: Beylerbeyinin yardımcısı olarak bilinmekteydi.

Eyalet Defterdarı: Eyaletin mâli işlerinden sorumlu olarak bilinmektedir.

Eyalet Kadısı: Eyaletin yargı, belediye, noterlik vb. işlerinden sorumlu tutulmaktaydı

Eyalet subaşısı: Bugünkü emniyet müdürü gibidir. Suçluların takibi ve yakalanmasında, kadı tarafından verilen hükümlerin uygulanmasından ve merkezden gelen emirlerin uygulanmasından sorumludur.

KADI : Gündüzleri belediye müfettişliği gibi bir görev yapan Su Başı, geceleri de kol gezerek uygunsuz davranışları denetler, Muhzır Ağa ve Ases Başı ile birlikte kanunları uygulardı.

Osmanlı Devletinde eyaletler SALYANELİ ve SALYANESİZ olmak üzere 2′ ye ayrılmaktadır.

Salyaneli Eyaletler: Bu eyaletlerde tımar sistemi uygulanma, vergiler senelik olarak toplanırdı. Mısır, Habeş, Bağdat, Basra, Yemen, Tunus, Cezayir, Trablus salyaneli eyaletlerdendi.

Salyanesiz Eyaletler: Tımar sisteminin uygulandığı eyaletlerdir. Bu eyaletlerdeki topraklar has, zeamet ve tımar olarak ayrılmıştır.Merkeze yakın eyaletlerdir.

Rumeli, Budin, Anadolu, Karaman, Dulkadir, Sivas, Erzurum, Diyarbakır, Halep, Şam, Trablusşam salyanesiz eyaletlerdendir.

SANCAKLAR

Sancaklar kazaların birleşmesiyle oluşur. En üst dereceli yöneticisi SANCAK BEYİ’dir. Sancaklarda asayiş sûbaşı ve Yasakçılar, kalenin korunması da kale dizdarları tarafından üstlenilmektedir.

KAZALAR

Hem adlî hem de idarî birimdir. Kazaların başında yönetici olarak kadı bulunurdu.

İMTİYAZLI HÜKÜMETLER

Osmanlı devletinin hakimiyetini tanıyan Kırım Hanlığı, Mekke Emirliği, Eflak, Boğdan ve Erdel Beylikleri,Sakız Cumhuriyeti imtiyazlı yönetimlerdi. Bunlar iç işlerinde serbest olup, yöneticileri Osmanlı tarafından kendi soyluları arasından atanırdı. Bu hükümetlerden Kırım Hanlığı ve Mekke Emirliği dışındakilerden yıllık belli 1 vergi alınırdı. Taşra Teşkilatındaki diğer görevler şu şekilde sıralanmaktadır;

Muhtesib çarşı ve pazar denetlemesi yapardı. Satılan mal ve fiyatları kontrol ederlerdi. Kapan Emirleri şehirlere gelen sebze-meyvenin toplandığı yerlere ”kapan” adı verilmektedir. Kapan emiri buraya gelen malın vergilendirilmesini sağlardı.

Beytülmal Emini:Herhangi bir yerleşim yerinde kamuya ait çıkarları korumakla görevliydi.

Gümrük ve Bac Eminleri: Kasaba ve şehirlerde sanat ve ticaretle ilgili vergileri toplarlardı.